Κριτική για το Παγόβουνο στο allaboutarts.gr

«Παγόβουνο»: Τέσσερις Έλληνες στον Τιτανικό — ποιος θα ξεγελάσει ποιον;

Στη σκηνή, στη μία πλευρά ένα ανάκλινδρο και ένα τραπεζάκι με σαμπανιέρα. Στην άλλη πλευρά, ένα γραφείο και ένα κινητό μπαρ. Μια ασπρόμαυρη προβολή μας μεταφέρει στην αναχώρηση του Τιτανικού από το Σαουθάμπτον και τέσσερις επιβάτες που ετοιμάζονται να ταξιδέψουν. Περνούν μέσα από την πλατεία, ανεβαίνουν στους εξώστες και χαιρετούν τον κόσμο. Για λίγο, το θέατρο γίνεται λιμάνι κι εμείς εκείνοι που μένουν πίσω, παρακολουθώντας την αναχώρηση.

Έτσι αρχίζει το «Παγόβουνο» της Γιολάντα Γκαρθία Σεράνο, στο Embassy Theater, σε μετάφραση και διασκευή Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και σκηνοθεσία Νικορέστη Χανιωτάκη. Μια κωμωδία που τοποθετεί τέσσερις Έλληνες ήρωες σε ένα πλοίο του οποίου την κατάληξη γνωρίζουμε, αφήνοντάς μας όμως να ανακαλύψουμε τι σκαρώνουν οι ίδιοι μέχρι να συναντήσουν το παγόβουνο.

Ο Παναγής, ο Λιάκος, ο Τζον Χάνος και η Λέλα κουβαλούν επιθυμίες, σχέδια και τις δικές τους παραξενιές. Το αξάν του Παναγή, το ύφος του Λιάκου, η αφέλεια του Τζον και η ανεμελιά της Λέλας τούς κάνουν γρήγορα αναγνωρίσιμους. Κάτι στη συμπεριφορά τους θυμίζει ανθρώπους που έχουμε συναντήσει. Αυτή η οικειότητα βοηθά το χιούμορ να φτάσει αμέσως στην πλατεία: προτού ακόμη μπλέξουν για τα καλά οι ιστορίες τους, νιώθουμε ότι τους ξέρουμε.

Δύο μικροαπατεώνες συναντούν ένα εύπορο νεόνυμφο ζευγάρι και βλέπουν μπροστά τους μια ευκαιρία. Η προοπτική του εύκολου κέρδους βάζει το σχέδιο σε κίνηση, αλλά η εφαρμογή του αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Ψέματα, μεταμφιέσεις και παρεξηγήσεις δημιουργούν διαδοχικά εμπόδια, αναγκάζοντας τους ήρωες να επινοούν συνεχώς κάτι καινούργιο. Κάθε λύση γεννά το επόμενο μπέρδεμα. Κι εκεί που πιστεύεις ότι ξεχώρισες τον θύτη από το υποψήφιο θύμα, μια αντίδραση σε κάνει να ξανασκεφτείς ποιος έχει πραγματικά το πάνω χέρι.

Η παρενδυσία των δύο απατεώνων δίνει μερικές από τις πιο απολαυστικές στιγμές της παράστασης. Οι αλλαγές στην κίνηση, στο περπάτημα και στον τρόπο με τον οποίο προσπαθούν να στηρίξουν τη μεταμφίεσή τους προσφέρουν άφθονο υλικό στους ηθοποιούς. Το «μύτη, τακούνι, μύτη, τακούνι» μένει στο μυαλό και μετά το τέλος, ακριβώς επειδή συνδέεται με μια ολόκληρη σωματική προσπάθεια. Το αστείο αποκτά συνέχεια μέσα από την αγωνία τους να μη φανερωθούν.

Η Μαρία Χατζηεμμανουήλ δίνει στη μετάφραση και στη διασκευή εύστοχες πινελιές από την ελληνική πραγματικότητα. Οι προσθήκες δημιουργούν έναν άμεσο δίαυλο με το κοινό και ενισχύουν την αίσθηση ότι αυτοί οι τέσσερις άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν ξεκινήσει το ταξίδι τους από κάπου πολύ κοντά μας. Η γλώσσα επιτρέπει στους ηθοποιούς να αναπτύξουν τους χαρακτήρες τους, με ατάκες που βρίσκουν τον στόχο τους μέσα στη δράση.

Ο Γιάννης Ζουγανέλης και ο Γιάννης Τσιμιτσέλης συγκροτούν ένα δίδυμο που φέρνει αναστάτωση με τη συνύπαρξή του. Διαθέτουν διαφορετική κωμική ενέργεια και ξέρουν πώς να τη συνδυάζουν. Ο Ζουγανέλης αξιοποιεί τη φωνή, την έκφραση και τη χαρακτηριστική του άνεση, δίνοντας ακόμη και σε μια σύντομη αντίδραση το βάρος μιας ατάκας. Ο Τσιμιτσέλης ανταποκρίνεται με κινητικότητα και γρήγορες εναλλαγές, παρακολουθώντας τις απαιτήσεις του σχεδίου τους και τις διαρκείς ανατροπές του. Μαζί δημιουργούν την ευχάριστη αίσθηση δύο συνεργών που χρειάζονται ο ένας τον άλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν και να αφεθούν εντελώς ο ένας στα χέρια του άλλου.

Στις μεταμφιέσεις τους φαίνεται ιδιαίτερα η σωματική πλευρά της δουλειάς τους. Τα ρούχα απαιτούν διαφορετική συμπεριφορά, το περπάτημα χρειάζεται έλεγχο και η προσπάθεια να παραμείνουν πειστικοί δοκιμάζεται διαρκώς. Οι δύο ηθοποιοί κρατούν ζωντανή αυτή την αμηχανία και την κάνουν μέρος του παιχνιδιού, με χιούμορ που προκύπτει αβίαστα από την κατάσταση.

Η Κατερίνα Γερονικολού δίνει στη Λέλα ανεμελιά και ζωντάνια. Η άνεσή της στις εναλλαγές και ο τρόπος που δέχεται όσα συμβαίνουν γύρω της συμβάλλουν στη γοητεία του χαρακτήρα της. Η φαινομενική ελαφρότητα της ηρωίδας αφήνει περιθώριο να αναρωτηθούμε πόσα αντιλαμβάνεται και πόσα επιλέγει να φανερώσει. Η Γερονικολού αξιοποιεί αυτή τη δυνατότητα, διατηρώντας το ενδιαφέρον για τις επόμενες κινήσεις της.

Ο Θανάσης Πατριαρχέας χειρίζεται την αφέλεια του Τζον με μέτρο και κωμική ακρίβεια. Στον τρόπο που ακούει, εμπιστεύεται ή προσπαθεί να κατανοήσει όσα του λένε βρίσκεται μεγάλο μέρος της ερμηνείας του. Οι αντιδράσεις του δίνουν χώρο στο αστείο να αναπτυχθεί, ενώ η επικοινωνία του με τη Γερονικολού δημιουργεί ένα δεύτερο, εξίσου λειτουργικό δίδυμο. Οι μεταξύ τους διαφορές τροφοδοτούν τη σχέση τους και προσφέρουν πρόσφορο έδαφος στις παρεξηγήσεις.

Το μεγαλύτερο κέρδος, ωστόσο, είναι η επικοινωνία και των τεσσάρων. Οι ατάκες περνούν με ταχύτητα από τον έναν στον άλλον, αλλά υπάρχουν και οι μικρές αναμονές που χρειάζεται η κωμωδία για να αναπνεύσει. Ένα βλέμμα, μια καθυστερημένη αντίδραση, η προσπάθεια κάποιου να καταλάβει τι μόλις συνέβη συμπληρώνουν όσα λέγονται. Ακόμη κι όταν η προσοχή στρέφεται σε ένα ζευγάρι, οι υπόλοιποι παραμένουν μέσα στη συνθήκη. Έτσι, οι τέσσερις ιστορίες ενώνονται σε μια κοινή περιπέτεια.

Ο Νικορέστης Χανιωτάκης οργανώνει με ευρηματικότητα τη σκηνική εξέλιξη. Η επιβίβαση μέσα από την πλατεία και η χρήση των εξωστών δίνουν από την αρχή μια εξωστρέφεια στην παράσταση, ενώ στη συνέχεια η κίνηση απλώνεται σε όλο το σκηνικό. Οι είσοδοι, οι έξοδοι και οι συναντήσεις υπηρετούν το μπέρδεμα χωρίς να θολώνουν όσα χρειάζεται να καταλάβουμε. Η σκηνοθεσία κρατά τον ρυθμό και επιτρέπει στις δύο παράλληλες ιστορίες να συναντηθούν την κατάλληλη στιγμή.

Τα σκηνικά του Μανόλη Παντελιδάκη συνδυάζουν την κομψότητα με την πρακτικότητα. Με μικρές, έξυπνες αλλαγές μεταφερόμαστε από το ένα δωμάτιο στο άλλο και παρακολουθούμε τη δράση χωρίς μεγάλες διακοπές. Η σαμπανιέρα, το ανάκλινδρο, το γραφείο και το κινητό μπαρ αρκούν για να υποδείξουν την άνεση στην οποία κινούνται οι επιβάτες. Όταν έρχεται η σύγκρουση, ο χώρος αποκτά άλλη δυναμική. Η εμφάνιση της βάρκας διάσωσης είναι από τις σκηνικές εκπλήξεις που κερδίζουν τις εντυπώσεις.

Προσεγμένα είναι και τα κοστούμια της Ιωάννας Καλαβρού, μέχρι τα μικρά τσαντάκια και τα επιμέρους αξεσουάρ. Υποστηρίζουν την εικόνα των χαρακτήρων και γίνονται απαραίτητα εργαλεία στις μεταμορφώσεις τους. Οι φωτισμοί του Νικορέστη Χανιωτάκη συνοδεύουν τις αλλαγές της δράσης και συμβάλλουν στην κορύφωση της περιπέτειας.

Η αρχική προβολή μού έφερε και μια σκέψη για την τεχνολογία. Τότε, η αξιοποίηση του ατμού είχε επιτρέψει την κατασκευή πλοίων τεράστιας κλίμακας, ενισχύοντας την πίστη στις ανθρώπινες δυνατότητες. Σήμερα, η τεχνητή νοημοσύνη διευρύνει με τη σειρά της όσα μπορούμε να δημιουργήσουμε και να αναπαραστήσουμε. Ο παραλληλισμός αφορά κυρίως εκείνη τη γνώριμη αισιοδοξία ότι μια νέα τεχνολογία μπορεί να ξεπεράσει κάθε όριο. Στο «Παγόβουνο», βέβαια, οι ήρωες έχουν πολύ πιο άμεσες έγνοιες: πώς θα πετύχει το σχέδιό τους και πώς θα ξεφύγουν από το επόμενο μπλέξιμο.

Διαβάστε ολόκληρη την κριτική ΕΔΩ